Sabtu, 05 April 2014

Bahaso Sakarek Ula Sakarek Baluik “Pambunuah” Bahaso Minang


Artikel Babahaso Minang “Patuluik Minang”
Judul: Bahaso Sakarek Ula Sakarek Baluik “Pambunuah” Bahaso Minang
Oleh: Alfi Hayyi “Alep” (AHA)
Namo Patuluik (Patuluik=alaik untuak manulis) = AHA

            Sasuai jo hasil penelitian LIPI (Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia) terbaru, Cuma 9 bahaso sajo nan ka batahan. Bahaso minang indak tamasuak kadalamnyo do. Padahal urang minang tanamo ado dimano-mano dan punyo penutur yang banyak. Baa sabanamyo ko? 
Bahaso minang adalah bahaso asli urang suku minangkabau. Bahaso tasabuik bahkan dipakai indak sajo dik urang Sumatera Barat. Riau, Jambi, Sumatera Utara dan sebagian daerah Aceh manggunokannyo juo. Tapi tetap, sajatinyo pangguno bahaso  minang asli tu adalah urang awak, alias urang sumatera barat yang asa mulonyo punyo tigo luak; tanah data, agam dan limo puluah koto. Walaupun satiok daerah di Sumatera Barat punyo kosakata jo dialeknyo yang punyo ciri khas masiang-masiang, tapi tetap panduduak masiang-masiang daerah tasabuik bisa saliang mangarati jiko saliang bainteraksi jo panduduak daerah lain. Sahinggo bisa dikatoan bahaso minang adalah bahaso pamersatu di nagari kito. Manganai pabedaan dalam babarapo kosakata dan logat, hal tasabuik wajar karano satiok daerah baiak di lua minang atau dilua nagaripun mangalaminyo. Namun, akhir-akhir iko bahaso minang alah mulai dicampuan panggunaannyo jo kosakata yang “dianggap” kosakata bahaso Indonesia alias sakarek ula sakarek baluik atau bahaso indomi. Padahal bahasa sakarek ula sakarek baluik tasabuik masih jauah dari kaidah bahaso Indonesia yang dimakasuik. Lalu apo dampaknyo kalau bahaso indomi tasabuik mawabah ka sakitaran ranah minang?
Zaman kini, banyak pasangan (laki-bini) mudo labiah suko maajan anaknyo yang masih ketek jo bahaso sakarek ula sakarek baluik. Mungkin alasannyo supayo takesan labiah sopan dan beko pas anaknyo lah masuak sakolah akan labiah tarampil manggunoan bahaso Indonesia. Alasan tasabuik indak masuak aka karano maanggap bahaso miang tu indak sopan. Lagian untuak dunia sakolah, kemampuan bahaso Indonesia akan tapupuak sorang sairing jo interaksi kito di sakolah dan interaksi kito jo media masa dan media elektronik. Perkembangan bahaso Indonesia tasabuik bisa kito marasoannyo pas kito ketek dulu. Alhasil bisa dibayangan baa kiro-kiro kondisi bahaso minang 20 taun kamuko. Generasi penaruih ranah minang akan cenderung mamakai bahaso indomi tasabuik. Apobilo hal iko tajadi, manuruik ilmu sosiolinguistik yang ditulis dik Janet Holmes, akan tajadi yang namonyo language loss karano bahaso asli minang lah palahan-lahan ditinggaan. Salanjuiknyo, jiko language loss tajadi dan urang-urang gaek pangguno bahaso minang alah pado babeda dunia jo generasi mudonyo, mako akan tajadi language death dimano bahaso minang kito jadi punah. Otomotis language change yaitu paraliahan sabuah bahaso ka bahaso tren baru indak dapek diilakkan. Mako dari itu, daerah-daerah di ranah minang ado baiaknyo bapikia untuak labiah malestarian bahaso minang. Bisa kito caliak kini banyak daerah yang alah sok-sok  mamakai bahaso indomi tasabuik. Padang sabagai ibukota ranah minang saharusnyo bisa mampatahankan bahaso minang tasabuik. Memang sulik karano panduduak kota Padang alah pluralistik. Namun, apo salahnyo panduduak asli bisa mampatahankan panggunoan bahaso minang saindaknyo dalam interaksi di lingkungan tampek tingga. Itupun kalau di tampek krajo kito bahaso sakarek ula sakarek baluik tapaso digunoan dik alasan krajo. Sahinggo jan sampai Padang manjadi sarupo Pakanbaru yang mano bahaso indomi lah mawabah bana. Ingek!!Padang bukanlah Pakanbaru. Padang adalah Padang yang mano menjadi kota acuan untuak kota-kota lain di Sumatera Barat. Jan sampai jiko Padang lah maanut bahaso indomi, kota-kota lain manjadi maikuik-ikuik pulo.
Finally, untuak sakedar kesimpulan, kito sabagai warga ranah minang ado baiaknyo bausaho untuak malestarian bahaso minang “asli” supayo indak sampai punah. Pasangan mudo yang alah dikaruniai anak saindaknyo mamakai bahaso minang dalam keluarganyo. Bukannyo malarang panggunoan bahaso Indonesia yang manjadi bahaso Negara kito dan memang harus kito lestarian pulo, tapi sabagai bujang-gadih minang punyo tugas tambahan salain malestarian bahaso Indonesia tasabuik yaitu mancintai dan malestarian bahaso minang pulo. Untuak palestarian labiah jauah, bahaso minang harus digunoan dalam interaksi jo masyarakat supayo bahaso minang samakin bagema dan bakibar di ranah minang kito tacinto. Kalau bukan bujang-gadih minang yang ka malestarian bahaso minang lalu siapo jo lai kan..