Artikel Babahaso
Minang “Patuluik Minang”
Judul: Bahaso Sakarek
Ula Sakarek Baluik “Pambunuah” Bahaso Minang
Oleh: Alfi Hayyi
“Alep” (AHA)
Namo Patuluik
(Patuluik=alaik untuak manulis) = AHA
Sasuai jo hasil penelitian LIPI (Lembaga
Ilmu Pengetahuan Indonesia) terbaru, Cuma 9 bahaso sajo nan ka batahan. Bahaso
minang indak tamasuak kadalamnyo do. Padahal urang minang tanamo ado
dimano-mano dan punyo penutur yang banyak. Baa sabanamyo ko?
Bahaso
minang adalah bahaso asli urang suku minangkabau. Bahaso tasabuik bahkan
dipakai indak sajo dik urang Sumatera Barat. Riau, Jambi, Sumatera Utara dan
sebagian daerah Aceh manggunokannyo juo. Tapi tetap, sajatinyo pangguno
bahaso minang asli tu adalah urang awak,
alias urang sumatera barat yang asa mulonyo punyo tigo luak; tanah data, agam
dan limo puluah koto. Walaupun satiok daerah di Sumatera Barat punyo kosakata
jo dialeknyo yang punyo ciri khas masiang-masiang, tapi tetap panduduak
masiang-masiang daerah tasabuik bisa saliang mangarati jiko saliang bainteraksi
jo panduduak daerah lain. Sahinggo bisa dikatoan bahaso minang adalah bahaso
pamersatu di nagari kito. Manganai pabedaan dalam babarapo kosakata dan logat,
hal tasabuik wajar karano satiok daerah baiak di lua minang atau dilua
nagaripun mangalaminyo. Namun, akhir-akhir iko bahaso minang alah mulai
dicampuan panggunaannyo jo kosakata yang “dianggap” kosakata bahaso Indonesia
alias sakarek ula sakarek baluik atau
bahaso indomi. Padahal bahasa sakarek ula sakarek baluik
tasabuik masih jauah dari kaidah bahaso Indonesia yang dimakasuik. Lalu apo
dampaknyo kalau bahaso indomi
tasabuik mawabah ka sakitaran ranah minang?
Zaman
kini, banyak pasangan (laki-bini) mudo labiah suko maajan anaknyo yang masih
ketek jo bahaso sakarek ula sakarek
baluik. Mungkin alasannyo supayo takesan labiah sopan dan beko pas anaknyo
lah masuak sakolah akan labiah tarampil manggunoan bahaso Indonesia. Alasan
tasabuik indak masuak aka karano maanggap bahaso miang tu indak sopan. Lagian
untuak dunia sakolah, kemampuan bahaso Indonesia akan tapupuak sorang sairing
jo interaksi kito di sakolah dan interaksi kito jo media masa dan media
elektronik. Perkembangan bahaso Indonesia tasabuik bisa kito marasoannyo pas
kito ketek dulu. Alhasil bisa dibayangan baa kiro-kiro kondisi bahaso minang 20
taun kamuko. Generasi penaruih ranah minang akan cenderung mamakai bahaso indomi tasabuik. Apobilo hal iko
tajadi, manuruik ilmu sosiolinguistik yang ditulis dik Janet Holmes, akan
tajadi yang namonyo language loss
karano bahaso asli minang lah palahan-lahan ditinggaan. Salanjuiknyo, jiko language loss tajadi dan urang-urang
gaek pangguno bahaso minang alah pado babeda dunia jo generasi mudonyo, mako
akan tajadi language death dimano
bahaso minang kito jadi punah. Otomotis language
change yaitu paraliahan sabuah bahaso ka bahaso tren baru indak dapek
diilakkan. Mako dari itu, daerah-daerah di ranah minang ado baiaknyo bapikia
untuak labiah malestarian bahaso minang. Bisa kito caliak kini banyak daerah
yang alah sok-sok mamakai bahaso
indomi tasabuik. Padang sabagai ibukota ranah minang saharusnyo bisa mampatahankan
bahaso minang tasabuik. Memang sulik karano panduduak kota Padang alah
pluralistik. Namun, apo salahnyo panduduak asli bisa mampatahankan panggunoan
bahaso minang saindaknyo dalam interaksi di lingkungan tampek tingga. Itupun
kalau di tampek krajo kito bahaso sakarek
ula sakarek baluik tapaso digunoan dik alasan krajo. Sahinggo jan sampai
Padang manjadi sarupo Pakanbaru yang mano bahaso
indomi lah mawabah bana. Ingek!!Padang bukanlah Pakanbaru. Padang adalah
Padang yang mano menjadi kota acuan untuak kota-kota lain di Sumatera Barat.
Jan sampai jiko Padang lah maanut bahaso indomi, kota-kota lain manjadi
maikuik-ikuik pulo.
Finally, untuak sakedar
kesimpulan, kito sabagai warga ranah minang ado baiaknyo bausaho untuak
malestarian bahaso minang “asli” supayo indak sampai punah. Pasangan mudo yang
alah dikaruniai anak saindaknyo mamakai bahaso minang dalam keluarganyo. Bukannyo
malarang panggunoan bahaso Indonesia yang manjadi bahaso Negara kito dan memang
harus kito lestarian pulo, tapi sabagai bujang-gadih minang punyo tugas
tambahan salain malestarian bahaso Indonesia tasabuik yaitu mancintai dan
malestarian bahaso minang pulo. Untuak palestarian labiah jauah, bahaso minang
harus digunoan dalam interaksi jo masyarakat supayo bahaso minang samakin
bagema dan bakibar di ranah minang kito tacinto. Kalau bukan bujang-gadih
minang yang ka malestarian bahaso minang lalu siapo jo lai kan..